Posts

Showing posts from 2016

Zenbateraino da onuragarria papera birziklatzea?

Image
Iturri nagusia: The University of British Columbia

Galdera horri erantzuten saiatu dira Kanadako Columbia Britainiarreko Unibertsitateko Basogintza Saileko Gary Bull eta John Worral doktoreak, ikerlan baten bitartez. Haiek eskainitako informazioa dakarkit hona, batez ere hondakinak eliminatzeko eztabaidetan erabili behar diren arrazoibideen adibide gisa.

Galdera horri erantzuteko zehaztu behar da beste zerekin konparatzen dugun. Aukera bakarrak ez dira birziklatzea ala zabortegira botatzea. Horietaz gain, zabortegira eramatea metanoa eskuratuz, erraustea eta kogenerazioa dira beste aukera batzuk. Zabortegietan lorturiko metanoa energia-iturri gisa erabil daiteke, aldi berean CO2ak baino 23 bider berotegi-efektu handiagoa duen gas hori atmosferara isurtzea eragotziz. Erraustea, hau da tenperatura handian erretzea, elektrizitatea sortuz,nahiko arrunta bihurtzen ari da, lurraldea erabiltzeko lehia eta zabortegiek ingurumenean duten inpaktuaren kezka handitu ahala. Kogenerazioan papera erre…

Nolakoak izango dira etorkizuneko lanpostuak?

Image
Hasi gara gidaririk gabeko autoak ikusten. Egunen batean kamioi-gidariak lanik gabe geratuko ote dira? Galde-erantzunak trebeki erantzuten dituzten ordenagailuek ordezkatuko ote dituzte bezeroen kontsultak erantzuten jarduten duten zerbitzuetako langileak? Biltegizainik gabeko biltegi automatizatuak ote datoz?

Industria-iraultzaren hasieran ere antzeko kezkak zituzten. Beldur ziren lurrun-makinek gizakiei lana kenduko ote zieten. Gerora ikusi da ez zela hori gertatu. Hala ere, horrek ez du esan nahi goiko galdera horiek zentzurik ez dutenik gaur egun. Izan ere, makinek badituzte trebetasun batzuk, orain arte gizakiak bakarrik zituenak: ulertzeko, hitz egiteko, entzuteko, ikusteko, idazteko eta are ikasteko gai dira. Beraz ez litzateke hain harritzekoa lanpostu batzuetan robotek gizakiak ordezkatzea. Eta, horren ondorioak txarrak ala onak izango dira? Beti bezala denetik izango da.

Lan gogor asko makinek egingo dituzte, produktuak ekoizteko kostua txikiagoa izango da etta hori ez da txar…

Webaren asmatzailearen iritzia liburu digitalen etorkizunaz

Image
Iturria: BookBusiness
Sir Tim Berners-Lee-k World Wide Weba asmatu zuen 1989an, Interneteko edukiak eskuragarri jartzeko helburuarekin. Orain, 2016 IDPF DigiCon @ BEA konferentzian antzeko planteamendua egin du, liburu digitalaren etorkizunaz. Hark uste du argitaletxeek erabil ditzaketela amaraunaren estandar irekiak, liburu digitalen edukien arteko estekak sortzeko eta ebookak partekatzeko, hainbat tresna eta pantailaren bidez. HTML 5 estandar irekia erabiliz, ebookek konta ezin ahala forma izan ditzakete. Irudimena beste mugarik ez dute izango, zioen Berners-Leek. EPUB 3 estandarra webeko estandar irekietara gehiago hurbiltzen den neurrian, dauzkaten gailuak baino haratago joango dira ebookak.

Ebooken eta webaren munduak batzea orain arte sektorean uste izan den baino lasterrago gerta liteke, balitekeelako World Wide Web Consortium (W3C) eta International Digital Publishing Forum (IDPF) erakundeak batzea. Berners-Leek, W3Cren zuzendariak, eta Bill McCoyk, IDPFren zuzendari exekutiboak…

Fabrikazio ziberfisikoa. Industriaren egungo erronka

IKTen arloan gaur egun dagoen garapen-lerrorik indartsuenetako bat sistema ziberfisikoena da, hau da, sistema informatikoen eta haiekin hertsiki konektaturik dagoen inguruko mundu fisikoaren eta honetan gertatzen ari diren prozesuen arteko lankidetzan dautzan sistemena. Gainera, sistema horiek Interneten eskuragarri dauden datuak lortzeko eta prozesatzeko zerbitzuekin datu-trukean lan egiten dute. Sistema horien garapenak 4. Industria-Iraultza edo Industria 4.0 deritzonera eraman gaitzake.

Garapen horren emaitzak dira dagoeneko gidaririk gabeko autoak, roboten bidezko kirurgia, eraikin adimendunak, sare elektriko adimendunak, fabrikazio adimenduna eta gailu mediko inplantatuak. Etorkizuneko ekoizpen industrialaren ezaugarriak izango dira serie handi oso malgutan ekoitzitako produktuen indibidualizazio maila handia, kudeaketa-prozesuetan bezeroak eta negozioko partaideak integratzea eta produkzioa kalitate handiko zerbitzuekin lotzea, produktu hibridoak eskaintzeko.

IKTak eta fabrikaz…

Nola lortu duen Watsonek elkarrizketazko hizketa ezagutzea

Iturria: venturebeat

IBMk aurrerapen handia lortu du bere Watson ordenagailuak elkarrizketazko hizketa ezagutzeko duen gaitasunean.  Iaz, Watson gai zen elkarrizketetan ingelesezko hizketa ezagutzeko, %8ko errore-tasarekin. Orain errore-tasa %6,9ra jaistea lortu dute. Lorpen horrek erakusten du adimen artifiziala gero eta ahaltsuagoa dela, eta gero eta hurbilago dagoela ataza askotan robotek gizakiak ordezkatzea.

Azkenaldian hobekuntzaren oinarri sendoena sare neuronal sakonek ekarri dute. Azken helburua da gizakiaren zehaztasunaren parekoa edo hobea lortzea, hau da, %4 inguruko errore-tasara iristea. 

Hobekuntzak egin dituzte bai modelizazio akustikoan eta baita hizkuntzarenean ere. Alderdi akustikoan bi sare neuronal sakon bateratu dituzte, testuinguruaren arabera sarrerako audioko fonoak aurreikusten dituztenak. Ereduak entrenatzeko, Switchboard, FisheretaCallHome corpusetako audio trabskribatuko 2.000 ordu erabili dituzte.

Hiztegi elebidunak erabiltzeak dituen arriskuak

Image
Hiztegi elebidunak baliokidetza-hiztegi soilak izan ohi dira. Hizkuntza bateko hitz baten ondoan beste hizkuntza bateko "baliokidea(k)" erakusten dituzte. Asko horretan geratzen dira, beste batzuek kategoria gramatikalak zehazten dituzte eta onenean erabilera-adibideren bat ere ematen dute. 

Hiztegi elebakarrek, aldiz,  askoz informazio gehiago ematen dute: ebakera, kategoria gramatikala, erabilera-eremua, etimologia, definizioa, adibideak, beste hitz batzuekiko erreferentziak, erregistro-markak, etab.

Hiztegi elebidunen arazoetako bat izaten da baliokidetzaren mugak ez dituztela argi azaltzen, eta oker handiak egiteko arriskuan jaus gaitezkeela. Esate baterako, espainiera/euskara hiztegi batean espainierazko "repostero" hitzaren baliokide gisa "gozogile, gozogin" ikusten baduzu ez zaitez fida hori eta horrenbestez, bestela behin euskal erakunde bateko itzultzaile bati gertatu zitzaiona gerta dakizuke. Liburu bat itzultzen ari zen eta presa zuten argitarat…

Farmazia-industria testu-meatzaritza erabiltzen ari da

Iturria: science business


Informazioa oso ugaria denean, ez du balio eskuz bilaketa arruntak egiteak. Makinak behar dira milaka dokumentutan, testu-meatzaritza bidez, ezkutaturik dagoen informazioa eta datuen arteko loturak aurkitzeko. Farmazia-industrian, esate baterako, ikerketarako ezinbesteko tresna bihurtu da testu-meatzaritza.

Bilaketak egiteko ez ezik laburpenak egiteko, lehiakideak zertan ari diren jakiteko, kongresuetan edo patenteetan zer berrikuntza ari diren agertzen jakiteko. Kongresu askotara joatea saihestea ere lortzen dute, informaziorik galdu gabe.
Teknika horiek erabiltzea ez dago, ordea, edonoren esku. Enpresa handiek bai, diru asko dutelako, baina erakunde publikoetako ikertzaileek zailtasunak dituzte, bai baliabide faltaz eta baita argitaratzaileek oztopoak jartzen dizkietelako meatzaritza erabiltzeko, kopia-eskubideak direla eta. Europan Erresuma Batuak bakarrik atera du testu-meatzaritza kopia-eskubideen legetik. Hala ere, joan zen abenduan, Europako Batzordeak, …

Nola aztertu zituzten Panamako paperak

Iturria: wired.co.uk 

Datu guztiak Panaman egoitza duen Mossack Fonseca bulego juridikotik lortu zituzten. Inoiz ezkutuan atera den datu kopururik handienak adierazten du mundu mailako 70 agintarik baino gehiagok milaka milioi euroko zergak ordaintzeari ihes egin diotela, Panamako isilpeko kontuak baliatuz.

Panamako paperek erakusten dute Mossack Fonseca bulegoak munduko jende boteretsuarekin zerikusia zuten ehunka bezerori lagundu ziela dirua zuritzen, zergak ordaintzeari ihes egiten eta isunak saihesten. Paperak ezezagun batek iritsarazi zizkien 100dik gora albiste-organizaziori eta 400 kazetariri baino gehiagori, eta ikerketak ia urtebete iraun du.

Datu gordinak kazetariei eskuera jartzeko prozesuak digitalizatzea, ordenagailu eta algoritmo ahaltsuak erabiltzea behar izan du, milaka xehetasunen artean izen ezagunak aurkitzeko. Guztira 11,5 milioi dokumentu dira.

Multzo horretan badaude, besteak beste, emailak, kontratuak, transkripzioak eta eskaneaturiko dokumentuak. Guztira 4,8 mil…

Zer da BBC Micro Bit?

Image
Iturria: BBC
Ordenagailu txikitxo programagarria da. Argi-keinuen bidez mezuak igortzen dituzten LEDak eta mugimendu-sentsoreak ditu, eta konekta daiteke beste gailu batzuetara kablez eta Wifiz. 
BBCk sortu du eta Erresuma Batuko eskoletan horren milioi bat ale banatu ditu, ikasleek programatzen ikas dezaten.

Txartel baten forma du, 50x40mm tamainakoa, bi botoi eta 25 LEDez osaturiko 5x5eko matrize bat dauzkana. Gainera azelerometro bat eta iparrorratz bat ere baditu, mugimendua eta norabidea detektatzeko.

Botoiez kontrola daitezke jokoak, telefono batean edo beste tresna batean entzuten den musika, kamera bat edo beste hainbat motatako tresnak, bai baitu Bluetootha ere.

Irudiaren behealdean ikusten diren bost eraztunen bidez, krokodiloak edo 4 mm-ko konektoreak erabiliz beste sentsore batzuk konekta dakizkioke, hala nola termometroak, hezetasun-sentsoreak, etab.

Micro Bitek seinaleak ere igor ditzake eraztunetara, motorrak, robotak eta beste gauza batzuk kontrolatzeko. Eraztunekin b…

Teknologia hezkuntzan. Egoera eta joerak

Teknologia asko hedatu da gure ikastetxeetan azken urteotan. Euskal Herriko Autonomia Erkidegoan, Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak Ikastetxeetan. 2014/15 Ikasturteatxostenean dioenez, 2,46 ikasleko ordenagailu bat dago, eta ikasleek erabiltzen dituzten ordenagailuen % 98,25 Internetera konektaturik daude. Hezkuntzan erabiltzen den teknologia ez da, ordea, ordenagailuetara mugatzen. Ondoko pasarteetan errepaso txiki bat egingo diegu makina horiez baliatuz hezkuntzan erabil daitezkeen teknikei.

Ikaskuntza pertsonalizatua

Tresna digitalek, softwareak eta ikaskuntza-plataformek hezkuntza ikasle bakoitzaren beharretara, ikasteko estiloetara, gainditu beharreko gabezietara, zaletasunetara egokitzeko aukera paregabea eskaintzen dute. 

Abagune horietaz baliatzeko kontuan izan beharreko irizpideek lau oinarri hauek dituzte:
Ikasle bakoitzak dituen trebetasunak, gabeziak, zaletasunak eta helburuak jasotzen dituen fitxa bat prestatu behar da.
Ikasl…

Itzulpenaren eta terminologiaren garrantzia merkatu globalean

Iturria: termcoord.eu

Gaur egun enpresa askok nazioarteko mailan lan egin behar dute, eta eleaniztasunarekin egiten dute topo ezinbestean. Oso gogoan izateko kontua da hori, mundu mailan jarduten duen enpresarentzat. Komunikazio-estrategia egokia eskatzen du. Bestela, gaizki-ulertuak eta hauen ondorio txarrak izateko arriskua dago.

Nazioartean diharduen enpresak munduan sakabanaturik ditu bezeroak, askotariko kultura-, ekonomia-, politika- eta hizkuntza-ezaugarriak dituztenak. Atzerrian arrakasta izateko, komunikaio-estrategia egokiak erabili behar dira, bezerogaiek ondo ulertu behar dutenez esaten zaiena. Gero eta jende gehiagok egiten ditu erosketak Internet bidez, eurena ez den herrialde batean. Baina, erosi baino lehen, bilatzen ari diren produktua edo zerbitzua aurkitu behar dute. 

Horregatik, ororen buru, mezua igortzean ez hutsegiteko gauzarik garrantzitsuena da informazioa behar den bezala jasoko dela bermatzea, hartzaileak ohikoa duen terminologia erabiliz, kultura eta hizkuntza…